Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm tại Việt Nam, sách để lâu rất dễ bị mốc và hư hỏng nếu không được bảo quản đúng cách. Tìm hiểu ngay những cách bảo quản sách không bị mốc dễ thực hiện trong bài viết sau!

1. Vì sao sách dễ bị mốc?

Sách được làm chủ yếu từ giấy - một vật liệu có khả năng hút ẩm khá mạnh từ môi trường xung quanh. Khi gặp điều kiện nhiệt độ và độ ẩm phù hợp, các loại nấm mốc rất dễ phát triển trên bề mặt giấy, tạo thành những đốm mốc và mùi ẩm khó chịu.

Cụ thể, sách thường bị mốc do độ ẩm cao, thiếu thông gió, để sát tường hoặc tiếp xúc với nước:

• Độ ẩm không khí cao tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, đặc biệt trong mùa mưa ở miền Nam hoặc mùa nồm ở miền Bắc.
• Sách đặt sát tường hoặc nơi kín, không khí không lưu thông khiến hơi ẩm tích tụ, giúp nấm mốc phát triển.
• Sách bị dính nước hoặc tiếp xúc với tay ẩm, tạo điều kiện cho nấm mốc hình thành nếu không được làm khô kịp thời.
• Bảo quản sách trong tủ kín lâu ngày, thiếu ánh sáng và thông gió khiến nấm mốc có điều kiện phát triển nhanh hơn trên bề mặt giấy.

2. Gợi ý X cách bảo quản sách không bị mốc hiệu quả

Để giữ sách luôn sạch sẽ và bền đẹp theo thời gian, bạn hãy chú ý 6 cách bảo quản sách không bị mốc hiệu quả sau đây:

2.1. Giữ độ ẩm phòng ở mức phù hợp

Độ ẩm là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng của sách. Khi môi trường quá ẩm, giấy sẽ hấp thụ hơi nước và tạo điều kiện thuận lợi cho nấm mốc phát triển. Vì vậy, bạn nên duy trì độ ẩm trong phòng ở mức khoảng 40-55%, đây được xem là mức lý tưởng để bảo quản sách và tài liệu giấy.

Một số giải pháp giúp kiểm soát độ ẩm hiệu quả gồm:

• Sử dụng máy hút ẩm: Thiết bị này giúp giảm độ ẩm không khí, đặc biệt hữu ích vào mùa mưa hoặc trong phòng kín.
• Đặt túi hút ẩm silica gel trong kệ sách: Những túi nhỏ này có khả năng hấp thụ hơi nước, giúp môi trường quanh sách khô ráo hơn.
• Dùng than hoạt tính: Than có khả năng hút ẩm và khử mùi khá tốt, thường được đặt trong hộp nhỏ ở góc kệ sách.

2.2. Đặt sách ở nơi khô ráo, thoáng khí

Vị trí đặt kệ sách cũng ảnh hưởng nhiều đến độ bền của sách. Nên chọn những khu vực khô ráo, có không khí lưu thông tốt để tránh tình trạng hơi ẩm tích tụ lâu ngày. Một số vị trí nên hạn chế đặt sách gồm:

• Gần cửa sổ có thể bị mưa hắt vào, đặc biệt trong mùa mưa.
• Gần nhà tắm hoặc khu vực có nước, vì độ ẩm ở những nơi này thường cao.
• Tầng thấp hoặc sát nền nhà, nơi dễ bị ẩm do hơi nước bốc lên.

2.3. Không đặt sách sát tường

Khi sách đặt quá sát tường, hơi ẩm có thể thấm dần vào giấy. Để hạn chế tình trạng này, nên đặt kệ sách cách tường khoảng 3-5 cm. Khoảng cách nhỏ này giúp không khí lưu thông tốt hơn, đồng thời giảm nguy cơ hơi ẩm từ tường ảnh hưởng đến sách.

2.4. Sắp xếp sách đúng cách

Cách sắp xếp sách trong kệ cũng góp phần quan trọng trong việc ngăn ngừa ẩm mốc. Khi đặt sách quá chật hoặc xếp chồng không hợp lý, không khí khó lưu thông giữa các cuốn sách.

Một số lưu ý khi sắp xếp sách:

• Đặt sách thẳng đứng để hạn chế cong gáy và giúp thông thoáng hơn.
• Không nhồi sách quá chặt trong kệ, nên để khoảng trống nhỏ giữa các cuốn.
• Có thể phân loại sách theo kích thước để việc sắp xếp gọn gàng và dễ kiểm tra hơn.

2.5. Lau dọn và kiểm tra sách định kỳ

Bạn nên:

• Kiểm tra sách khoảng 1-2 tháng một lần để phát hiện sớm dấu hiệu ẩm mốc.
• Lau bụi kệ sách và bìa sách bằng khăn khô.
• Có thể dùng chổi mềm hoặc cọ nhỏ để làm sạch bụi ở các mép sách.

2.6. Vệ sinh sách khi bị ẩm

Trong trường hợp sách vô tình bị ẩm do nước hoặc môi trường, cần xử lý sớm để tránh nấm mốc hình thành.

• Dùng máy sấy tóc ở chế độ gió mát để làm khô nhẹ các trang sách bị ẩm.
• Phơi sách ở nơi khô thoáng, có gió tự nhiên.
• Nếu cần phơi nắng, chỉ nên phơi dưới ánh nắng nhẹ khoảng 15-30 phút. Không nên phơi dưới nắng gắt vì nhiệt độ cao có thể khiến giấy giòn và dễ hư hỏng.

3. Cách xử lý sách khi đã bị mốc

Ngay cả khi đã cẩn thận bảo quản, sách vẫn có thể xuất hiện nấm mốc. Khi phát hiện các đốm mốc nhỏ hoặc mùi ẩm trên trang sách, bạn hãy xử lý ngay bằng các biện pháp sau để tránh nấm mốc lan rộng và làm hỏng giấy:

• Phơi nơi thoáng gió, khô ráo để hơi ẩm trong giấy bay bớt ra ngoài.
• Lau nấm mốc bằng khăn khô hoặc bàn chải mềm.
• Dùng baking soda khử mùi, đặt trong hộp kín cùng sách vài giờ.
• Dùng cồn 70 độ lau nhẹ lên những vết mốc rõ trên bìa sách hoặc mép giấy. Tuy nhiên, cần thực hiện cẩn thận và chỉ dùng lượng cồn vừa phải để tránh làm ướt giấy. Sau khi lau xong, nên để sách ở nơi thoáng khí để cồn bay hơi hoàn toàn.

Việc bảo quản sách đúng cách không chỉ giúp giữ gìn tri thức mà còn kéo dài tuổi thọ cho từng cuốn sách. Hy vọng những gợi ý về cách bảo quản sách không bị mốc trong bài viết này sẽ giúp tủ sách của bạn luôn sạch đẹp và bền lâu.